Rumeli Mutfağından: Boşnak Mantısı
Boşnak mantısı, kökleri Balkanlar’a ve özellikle Bosna-Hersek mutfağına uzanan, Osmanlı mutfak geleneğinin bölgesel yorumlarından biridir. Osmanlı döneminde Balkanlar’a yayılan hamur işleri kültürü, yerel alışkanlıklar ve malzeme imkânlarıyla şekillenmiş; Boşnak mantısı da bu etkileşimin en karakteristik örneklerinden biri olmuştur. Klasik mantıdan farklı olarak tek tek kapatılmak yerine ince açılan hamurun rulo yapılıp dilimlenmesi, hem pratikliği hem de kalabalık sofralara uygunluğu nedeniyle tercih edilmiştir. Bu yönüyle Boşnak mantısı, ev mutfağında “zahmetsiz ama gösterişli” yemeklerin başında gelir.
Geleneksel olarak Boşnak mantısı, bayramlarda, misafir ağırlanan günlerde ve kalabalık aile sofralarında yapılır. Bosna’da özellikle kış aylarında, fırınlı evlerde ağır ağır pişirilerek hazırlanır; yanında mutlaka yoğurt ve bazen sarımsaklı sosla servis edilir. Mevsim olarak hamur işi olduğu için yılın her döneminde yapılabilse de, soğuk havalarda daha sık tercih edilir. Ayvalık Küçükköy gibi Balkan göçmeni nüfusun yoğun olduğu yerlerde de bu mantının yaşatılması, tarifin yalnızca bir yemek değil, nesilden nesile aktarılan bir hatıra ve kültürel bağ olduğunu gösterir.
Boşnak Mantısı Faydası;
Boşnak mantısı; hamur, et ve yoğurtla hazırlandığı için enerji verici ve doyurucu bir yemektir. İçindeki kıyma protein kaynağıdır, yoğurtla servis edildiğinde kalsiyum ve probiyotik katkı sağlar; bu da uzun süre tok tutmasına yardımcı olur. Ancak beyaz unla yapılan hamur ve fırında yağla pişirilmesi nedeniyle kalorisi ve karbonhidrat oranı yüksektir. Bu yüzden porsiyon kontrolü önemlidir; özellikle kilo kontrolü yapanlar ve insülin direnci olanlar için sık tüketilmesi önerilmez. Dengeli bir sofrada, yanında bol yeşillikli bir salata ve yoğurtla birlikte tüketildiğinde hem keyifli hem de daha dengeli bir öğün hâline gelir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir.
Güzel bir hatıra bırakması dileğiyle!
Rumeli Mutfağından: Boşnak Mantısı
Malzemeler
Yapılışı
- Yoğurma kabına 4 su bardağı unu ve 1 çay kaşığı tuzu alın, hafifçe karıştırın.
- Unun ortasını havuz gibi açın. 1,5 su bardağı ılık suyu yavaş yavaş bu havuza eklemeye başlayın.
- Kenarlardan unu alarak yoğurmaya başlayın. Ele yapışmayan, kulak memesi kıvamında ama özlü (elastik) bir hamur elde edene kadar yaklaşık 10 dakika iyice yoğurun. (İyi yoğrulmuş hamur daha kolay açılır).
- Hamuru toparlayıp top haline getirin. Üzerini nemli bir bezle veya streç filmle hava almayacak şekilde kapatın ve en az 30-40 dakika oda sıcaklığında dinlendirin. (Bu aşama hamurun rahat açılması için çok önemlidir).
- Hamur dinlenirken iç harcı hazırlayın.
- Bir karıştırma kabına 300-350 g kıymayı alın.
- Üzerine rendelenmiş ve acı suyunun çıkması için hafifçe sıkılmış 1 adet kuru soğanı ekleyin.
- 1 çay kaşığı tuz ve yarım çay kaşığı karabiberi de ilave edin.
- Tüm malzemeleri elinizle iyice karıştırın. (Harcımız çiğden kullanılacaktır).
- Dinlenen hamuru, daha kolay çalışmak için 2 veya 3 eşit bezeye ayırın. Kullanmadığınız bezelerin üzerini örtülü tutun.
- Tezgahı hafifçe unlayın. İlk bezeyi oklava yardımıyla açabildiğiniz kadar ince, büyük bir yufka şeklinde açın. (Boşnak mantısının özelliği hamurun ince olmasıdır, yufka yırtılmayacak incelikte olmalı).
- Hazırladığınız kıymalı harcın bir kısmını, açtığınız yufkanın her yerine eşit ve ince bir tabaka halinde parça parça dağıtıp elinizle yayın.
- Yufkayı bir kenarından başlayarak, çok gevşek olmayacak şekilde sıkıca rulo yapın.
- Hazırladığınız uzun ruloyu bıçakla yaklaşık 2-3 cm genişliğinde (iki parmak kalınlığında) parçalar halinde kesin.
- Yuvarlak veya dikdörtgen fırın tepsinizi hafifçe yağlayın. Kestiğiniz mantı parçalarını, kesik yüzeyleri (kıymalı kısımları) yukarı bakacak şekilde, yan yana ve birbirine değecek şekilde tepsiye sıkıca dizin.
- Diğer bezelere de aynı işlemi uygulayarak tepsiyi doldurun.
- Fırınınızı önceden 190°C’ye (alt-üst ayar) ısıtın.
- Üzeri için ayrılan 3-4 yemek kaşığı tereyağını eritin (köpüğünü alırsanız daha berrak olur). Eritilmiş tereyağını bir fırça veya kaşık yardımıyla tepsideki mantıların üzerine, her yerine gelecek şekilde sürün.
- Tepsiyi sıcak fırına verin. Mantıların altı ve üstü güzelce kızarana kadar yaklaşık 35-45 dakika pişirin.
- Mantılar nar gibi kızardığında tepsiyi fırından çıkarın. Hemen üzerine 1 çay bardağı sıcak suyu (veya lezzeti artırmak için sıcak et suyunu) cızırdayarak her yerine gezdirin.
- Tepsiyi tekrar fırına sürün ve suyunu çekip hafifçe yumuşaması için 5-10 dakika daha fırınlayın.
- Fırından çıkan mantıyı 5 dakika kadar dinlendirin. Üzerine sarımsaklı yoğurt çok yakışır.
